รวม 20 Cognitive Biases (อคติการรู้คิด) ในโลกยุคใหม่

February 21, 2020

 

รวม 20 Cognitive Biases (อคติการรู้คิด) ในโลกยุคใหม่

 

1.Fundamental Attribution Error

ตัดสินคนอื่นจากบุคลิกหรือนิสัย แต่ตัดสินตัวเองจากสถาการณ์ เช่น คนอื่นมาทำงานสายเพราะขี้เกียจตื่น แต่เรามาทำงานสายเพราะรถติด

 

2. Self-service Bias

มองความล้มเหลวเป็นเรื่องของสถานการณ์ แต่ความสำเร็จเป็นความพยายามของตน เช่น ได้รับรางวัลเพราะมุ่งมั่นและทุ่มเท (ไม่ใช่เพราะโชคหรือคนอื่นช่วย) แต่ทำข้อสอบไม่ได้เพราะนอนน้อย

 

3. Halo Effect

หากเห็นว่าใครดี ก็ดีไปหมด แต่ถ้าไม่ดี ก็ไม่ดีไปหมด เช่น พี่เขาน่ารักนิสัยดี ไม่นอกใจแฟนแน่นอน

 

4. False Consensus

คิดว่าคนอื่นก็คิดเหมือนเรา “ใคร ๆ ก็คิดกันอย่างนี้ ทั้งนั้นแหละ”

 

5. Curse of Knowledge

คิดว่าคนอื่นน่าจะรู้เหมือนที่เรารู้ด้วย เช่น “ทำไมเรื่องง่าย ๆ แค่นี้ไม่รู้ล่ะ งงมาก”

 

6. Spotlight Effect

คิดว่าคนอื่นสนใจพฤติกรรมและรูปลักษณ์ของเรามากกว่าความเป็นจริง เช่น “ช่วงนี้เป็นสิวอ่ะ ไม่อยากไปไหนเลย” “ไหนวะ? ไม่เห็นเลย”

 

7. Just-World Hypothesis

มองว่าโลกยุติธรรม เมื่อมีอะไรไม่ดีเกิดขึ้นกับใคร จึงหาเหตุผลมารองรับว่ายุติธรรม เช่น “กระเป๋าตังหายก็สมแล้วล่ะ ชอบยืมเงินคนอื่นแล้วไม่ใช้”

 

8. Forer Effect

เอาบุคลิกหรือเรื่องราวของตัวเองไปโยงกับคำกล่าวกว้าง ๆ เพื่อสนับสนุนความคิดหรือเหตุการณ์ เช่น “ดวงราศีอันนี้แม่นมาก ตรงกันฉันเป๊ะๆ”

 

9. Dunning-Kruger Effect

ยิ่งรู้น้อยเท่าไร ยิ่งมั่นใจมากเท่านั้น แต่ยิ่งรู้มากเท่าไร กลับยิ่งมั่นใจน้อยลงไปกว่าเดิม

 

10. Google Effect

ลืมข้อมูลที่ค้นหาง่าย ๆ บนกูเกิล เช่น “เฮ้ย ดาราคนนั้นชื่ออะไรนะ ที่หาชื่อเมื่อวานอะ”

 

11. Confirmation Bias

หาและจดจำเฉพาะข้อมูลที่สนับสนุนความคิดของตัวเอง เช่น เชื่อว่านักการเมืองคนนี้โกง ก็จะไม่สนใจหลักฐานที่ยืนยันว่าเขาไม่ได้โกง

 

12. Backfire Effect

เมื่อมีหลักฐานมายืนยันว่าสิ่งที่เราเชื่อหรือคิดนั้นผิด เรามักจะมองว่าหลักฐานนั้นปลอมหรือเชื่อไม่ได้ เช่น ปักใจเชื่อว่าหลักฐานที่นักการเมืองเอามายืนยันว่าไม่ได้โกงมีการปลอมแปลง

 

13. Third-Person Effect

เชื่อว่าคนอื่นโดนโซเชียลมีเดียล้างสมอง แต่ตัวเองไม่โดน ทั้งๆ ที่อัลกอริทึมของโซเชียลมีเดียก็กรองข้อมูลเพื่อป้อนให้เราเช่นกัน

 

14. Declinism

ชอบโหยหาอดีต และมองอนาคตในแง่ลบ เพราะเชื่อว่าสังคมหรือสถาบันกำลังถดถอย “สมัยเราเด็ก ๆ นะ ไม่มีมานั่งก้มหน้าเล่นโทรศัพท์กันแบบนี้หรอก”

 

15. Gambler’s Fallacy

คิดว่าความเป็นไปได้ในอนาคต มาจากเหตุการณ์ในอดีต เช่น “เฉียดเลขท้ายสามตัวมาหลายงวดแล้ว งวดหน้าต้องถูกแน่”

 

16. Authority Bias

เชื่อความเห็นของคนที่มีอำนาจกว่า เช่น ครูบอกว่าแบบนี้ถูกต้องแล้ว (ทั้ง ๆ ที่อาจจะผิด)

 

17. IKEA Effect

ให้คุณค่ากับสิ่งของที่ตัวเองมีส่วนเกี่ยวข้องหรือส่วนทำมากกว่า เช่น “ฉันเพ้นท์เสื้อเอง สวยกว่าเสื้อที่แพง ๆ อีก”

 

18. Ben Franklin Effect

เลือกช่วยใครสักคน ไม่ใช่เพราะเขาเคยช่วยเรา แต่เพราะเราเคยช่วยเขาซ้ำ ๆ

 

19. Bystander Effect

หากเกิดเหตุการณ์อะไรขึ้น ยิ่งมีคนมุงเยอะ ยิ่งมีคนช่วยน้อย (เพราะไม่รู้ว่าใครต้องช่วย หรือตัวเองต้องช่วยไหม)

 

20. Blind Spot Bias

มองไม่เห็นอคติของตัวเอง แต่มองเห็นอคติของคนอื่น

 

 

 

 

 

 

อ้างอิง:

https://www.titlemax.com/discovery-center/lifestyle/50-cognitive-biases-to-be-aware-of-so-you-can-be-the-very-best-version-of-you/

https://www.visualcapitalist.com/50-cognitive-biases-in-the-modern-world/

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Featured Posts

งาน Hackathon เพื่อแก้ไขปัญหาชุมชนเมือง

November 22, 2018

1/1
Please reload

Recent Posts